Zegarki Służbowe

Dienstuhr
zegarki służbowe


Do sił lądowych zostały wprowadzone zegarki kieszonkowe i naręczne oraz specjalne(operacyjne).Kieszonkowe i naręczne początkowo były przyznawane oficerom, później na front szły jako szturmowe i wartownicze dla żołnierzy niższych rangą .Zostały one wyprodukowane zgodnie ze szczegółowymi specyfikacjami przez wielu szwajcarskich i niemieckich producentów detalicznych(Titus, Alpina, Mulco, Silvana, Minerva, Record, Arsa, Buren, Zenith, Aso, Longines, Page, Felca, Para, Doxa, Stabila, Helios ,Grana…..)Zegarki te były antymagnetyczne wodoszczelne a mechanizm wyposażony był w incabloc, zaś werki w nich występujące to głownie As1130,fhf70 oraz kalibry niemieckie jak durowe410 i 412,laco 523 i 526,Alpina/Siegerin 586,592,595,PUW300 i 500,Junghans J47c1 i jego modyfikacje. innymi cechami charakterystycznymi tych zegarków w/g specyfikacji jest czarna tarcza ( biala-oficerskie, lekarskie ), luminestencyjne czytelne, proste indeksy i wskazówki, wielkość do 34mm bez koronki. Istnieją tez zegarki nieoficjalnie zamawiane przez wermacht, przykładem może tu być TaWek(brak DH).Zegarki były stopniowo wprowadzane do służby i wpisywane do soldbucha, a także sprzedawane pracownikom wojska i żołnierzom (prywaty bez DH).W późniejszym okresie wiele zegarków szczególnie produkcji niemieckiej nie miały juz bić DH ze względu na pokrywające się numery ewidencyjne, a do soldbucha wpisywano markę i numer z dekla. W 1943r do służby weszły zegarki z centralna sekunda i zaciskanym deklem(DIH).

W użytku artylerii lądowej jak i marynarki były chronografy kieszonkowe i stopery służące do pomiaru odległości armat wroga za pomocą pomiaru czasu pomiędzy błyskiem światła wystrzelonego pocisku a jego dźwiękiem (podobnie określa się odległość wyładowań atmosferycznych).Dodatkowo sztaby wojsk lądowych wyposażone było w Stationuhren, czyli skrzynkowce Junghansa (werk j30D) i Kienzle.Drewniane obudowy tych zegarów zostały przemalowane w czasie wojny na kolor feldgrau. Po wojnie dużo maszyn produkujących zegarki została wywieziona z zakładów do ZSRR jako rekompensata za szkody wojenne. Wywózki nie uniknęły maszyn z Glaschutte.Firmy z Glaschutte będące w rozkładzie po wielkiej wywózce zjednoczyły się w 1951 tworząc VEB Glaschutte.
Zegary i zegarki niemieckie z tego okresu znakowane były w następujący sposób:

D numer ewidencyjny H. D – dienstuhr H- Heeres/wehrmacht-wojska lądowe


Zegarków na rękę i kieszonek wyprodukowano ok 1 miliona. Zegarki na początku w pierwszym rzucie były przeznaczone dla oficerów i żołnierzy (mniejszość) gdzie zegarek był nieodzownym narzędziem w walce, później przy większych partiach zegarki były dostępne dla administracji, wojska (tu żołnierze zgłaszali chęć posiadania zegarki i w zależności od opcji nabywali prywatę, bądź dostawali na wyposażenie) i pewna pula szła na prywaty(specjalna pula).Pod koniec wojny dienstuhr nieraz służył jako mobili zator (dostawał każdy na dzień dobry, nawet młodociane jednostki hj, dj wcielone do wh), pewne modele/wzory obowiązywały dla żolnierzy i podoficerów , a pewne dla oficerów/lekarzy itp, pewne modele obowiązywały dla tych i tych takie same w zależności do czego  miały służyć.

    Przykład tarczy A

    Przykład tarczy A

Charakterystyczna czarna tarcza posiadająca świecące w ciemności indeksy godzinowe oraz wskazówki. Używano do tego celu promieniotwórczy RAD. Wskazówka sekundowa na godzinie 6. Na tarczy sygnatury marki oraz info w języku niemieckim: wodoszczelny, antymagnetyczny, wstrząsoodporny. Wyróżniano 3 rodzaje tarcz A , B oraz mieszane AB. Oto kilka przykładów: Tarcza typ A – substancja luminescencyjna pokrywa wskazówki oraz wszystkie cyfry indeksów jak w powyższym zdjęciu Mulco. Tarcza typu B – rad pokrywał wskazówki oraz punkty przy indeksach godzinowych.

    Przykład tarczy B
      Tarcza typu AB miała pokryte radem punkty przy indeksach godzinowych oraz cyfry godzin jednak najczęściej tylko cyfry 12, 3, 6, 9.

    Przykład tarczy AB
    Koperty zegarków tego typy były w większości początkowo mosiężne (do 43r) pokrywane chromem w późniejszym okresie produkowano stalowe.

Dekiel ze stali nierdzewnej z widocznymi sygnaturami D dienstuhr H- Heeres oraz numerem przydziałowym wpisywanym do sold bucha. Numer seryny im dłuższy tym późniejszy okres przydziału zegarka dla wojska. Można spotkać zegarki o tej charakterystyce jednak nie sygnowane numerem oraz biciami DH świadczyć to może o bałaganie w ewidencji lub po prostu wypustem zegarka na rynek cywilny.

Zegarków na rękę  i kieszonek wyprodukowano ok  miliona. Zegarki na początku w pierwszym locie były przeznaczone dla oficerów i żołnierzy (mniejszość)gdzie zegarek był nieodzownym narzędziem w walce, później przy większych partiach zegarki były dostępne dla administracji, wojska (tu żołnierze zgłaszali chęć posiadania zegarka i w zależności od opcji nabywali prywatę, bądź dostawali na wyposażenie) i pewna pula szła na prywaty (specjalna pula).Pod koniec wojny dienstuhr nieraz służył jako mobili zator (dostawał każdy na dzień dobry, nawet młodociane jednostki hj, dj wcielone do wh), pewne modele/wzory obowiązywały dla zolnierzy i podoficerów , a pewne dla oficerow/lekarzy itp,pewne modele obowiazywaly dla tych i tych takie same w zaleznosci do czego  mialy sluzyc.

Niemcy zlozyli olbrzymie zamówienie na czasomierze w wiekszości firm szwajcarskich(do 1942) ,od 1942 wojsko zaopatrywane bylo tylko i wylacznie produkty krajowe na kazdej lini zalegajace w magazynach lezaki szwajcarskie.Jedynie zenith i doxa zaopatrywala sily nieckie do konca.Zegarki dla armi nemieckiej były produkowane przez szwajcarow w/g ustalonych rygorow w kontrakcie,poczatkowo na pol szwajcarskim werku as1130,pozniej na niemieckiej konstrukcji(mod as1130) PUW300 jednak przed bardzo krótki okres.W niemieckiej armii uwazano(poczawszy od armii cesarskiej) iz sily zbrojne wyposazane beda tylko i wylacznie z produktow rodzimych.

D numer….. – Znakowanie dla sil lądowych luftwaffe(np: obsługa dział przeciwlotniczych, obsługa naziemna) D-dienstuhr

RLM- Reichs Luftfahrt Ministerium- zegarki z ta sygnatura przeznaczone byly dla pilotow luftwaffe, z boku chronometru występowała też sygnatura FL z numerem przydziałowym i ewidencyjnym np:FL23058….

Charakteryzowały się tym, iż używane były nie tyle co do odmierzania czasu a pomagały pilotom w nawigacji w razie awarii zegarów oraz urządzeń pokładowych. Posiadały większą czarną tarczę dochodzącą nawet do 50 mm średnicy. Długi oraz szeroki pasek umożliwiał zapięcie zegarka na ocieplaną kurtkę pilota.

FL numer przydziałowy urządzenia i ewidencyjny – w zegarach kokpitowych samolotów i urządzeń znajdował sie na tarczy. FL22…-zegary lotnicze,samolotowe

FL23….-zegarki stanowisk nawigacyjnych FL25….-Zegarki w pomieszczeniach nadzoru radiowego(radiotelegrafistow) Pozostałe cyfry to numer klasyfikacyjny i ewidencyjny.

KM- Kriegsmarine-Zegarki naręczne i kieszonkowe dla marynarki wojennej nie miały znaczonych dekli, sygnatura występowała na tarczy, Niekiedy można spotkać zegarki z marynarki z sygnowanym deklem DRGM i bez znaczonej tarczy. Takim przykładem jest chociażby zegarek Tresor Alpina wykorzystywany w jednostkach ubootwaffe.

DRGM- Deutsches Reichs Gebrauchmuster-zegarki wysokiej klasy zastrzeżone przez ministerstwo dla sil zbrojnych. D…..U,DU……(skrót od dienstuhr)-Zegarki naręczne wykorzystywane w adminitsracji,policji…

W-SS- Waffen SS-Kieszonki i naręczne sygnowane na deklu nad numerem produkcyjnym/ewidencyjnym. Zegarki produkcji niemieckiej (Stowa,Lange…)
Nie każdy dostawał służbowy zegarek, dlatego na większości fotografii z okresu wojennego można dostrzec zegarki prywatne, które najczęściej charakteryzowały się małym rozmiarem oraz występowały w kształcie kostki i nie tylko. To popularny kształt modny w latach 30-40, obecnie znów wracający do mody.

Autorzy: Marcin S(kaido2), Łukasz O(luck,luckers), wykorzystano materiały z German Military Watch Forum, zdjęcia zegarków pochodzą z stron internetowych oraz zbiorów prywatnych

rfwbs-sliderfwbs-sliderfwbs-sliderfwbs-slide